म्युच्युअल फंड म्हणजे गॅरंटी की जोखीम? २०२६ मधील वास्तव!
शेअर मार्केटमध्ये थेट पैसे न लावता म्युच्युअल फंडचा मार्ग निवडण्यामागचं मुख्य कारण म्हणजे जोखीम कमी करणे. पण याचा अर्थ असा नाही की म्युच्युअल फंडमध्ये रिस्क ‘झिरो’ असते. सोप्या भाषेत सांगायचं तर, तुम्ही कोणत्या प्रकारचा फंड निवडता, त्यावर तुमची रिस्क अवलंबून असते.
आर्थिक तज्ज्ञांच्या मते, २०२६ मध्ये मार्केटमध्ये होणारे चढ-उतार पाहता, गुंतवणूकदारांनी केवळ परतावा न पाहता फंडाचा ‘रिस्क मीटर’ (Risk-o-meter) पाहणे अनिवार्य झाले आहे.
फंडाच्या प्रकारानुसार जोखमीचे प्रमाण
म्युच्युअल फंडमध्ये रिस्क प्रामुख्याने तीन स्तरांवर विभागली जाते:
१. कमी जोखीम (Low Risk): हे पैसे प्रामुख्याने सरकारी बाँड्स किंवा कर्जरोख्यांमध्ये (Debt Funds) गुंतवले जातात. इथे तुमचे पैसे बुडण्याची शक्यता खूप कमी असते, पण परतावा सुद्धा बँक एफडीच्या आसपास (७-८%) मिळतो.
२. मध्यम जोखीम (Moderate Risk): हायब्रीड फंड्स किंवा लार्ज कॅप फंड्स यामध्ये येतात. हे फंड रिलायन्स, टाटा, एचडीएफसी सारख्या मोठ्या आणि स्थिर कंपन्यांत पैसे गुंतवतात. मार्केट पडलं तरी या कंपन्या लवकर सावरतात, त्यामुळे इथे रिस्क संतुलित असते.
३. जास्त जोखीम (High Risk): स्मॉल कॅप आणि मिडकॅप फंड्स यामध्ये सर्वात जास्त रिस्क असते. या लहान कंपन्या असतात, ज्या मार्केट पडल्यावर वेगाने खाली येतात. पण जेव्हा मार्केट वाढतं, तेव्हा याच कंपन्या सर्वाधिक नफा (२५-३०% पेक्षा जास्त) मिळवून देतात.
रिस्क कमी करण्याचे ३ सुवर्ण नियम
म्युच्युअल फंडमधील जोखीम पूर्णपणे संपवता येत नाही, पण ती कमी नक्कीच करता येते:
- वेळ द्या (Time is Key): जर तुम्ही १-२ वर्षांसाठी पैसे लावले तर रिस्क जास्त आहे. पण जर तुम्ही ७ ते १० वर्षांसाठी गुंतवणूक केली, तर मार्केटमधील चढ-उतार सरासरी होतात आणि रिस्क कमी होऊन चांगला परतावा मिळतो.
- डायव्हर्सिफिकेशन: तुमचे सर्व पैसे एकाच फंडात किंवा एकाच सेक्टरमध्ये (उदा. फक्त बँकिंग किंवा फक्त आयटी) लावू नका. पैसे विभागून लावल्यास एका क्षेत्राचे नुकसान दुसऱ्या क्षेत्राच्या नफ्याने भरून निघते.
- एसआयपी (SIP) चा मार्ग: एकरकमी (Lumpsum) पैसे लावण्यापेक्षा एसआयपी करणे कधीही सुरक्षित. यामुळे मार्केट महाग असताना तुम्हाला कमी युनिट्स आणि स्वस्त असताना जास्त युनिट्स मिळतात.
रिस्क आणि परताव्याचे गणित (Risk-Return Table)
| फंडाचा प्रकार | जोखमीची पातळी | अपेक्षित परतावा | कोणासाठी योग्य? |
| डेट फंड (Debt) | अत्यंत कमी | ६% – ८% | सुरक्षितता हवी असल्यास |
| लार्ज कॅप (Large Cap) | कमी ते मध्यम | १०% – १२% | नवीन गुंतवणूकदारांसाठी |
| मिड कॅप (Mid Cap) | मध्यम ते जास्त | १५% – १८% | ५-७ वर्षांच्या ध्येयासाठी |
| स्मॉल कॅप (Small Cap) | खूप जास्त | २०% पेक्षा जास्त | दीर्घकालीन आणि धाडसी लोकांसाठी |
अधिक वाचा
निष्कर्ष: रिस्क आहे म्हणून गुंतवणूक थांबवू नका!
लक्षात ठेवा, आयुष्यात रिस्क न घेणं ही सर्वात मोठी रिस्क आहे. जर तुम्ही पैसे फक्त कपाटात किंवा बचत खात्यात ठेवले, तर महागाईमुळे त्यांची किंमत दरवर्षी कमी होत जाणार आहे. म्युच्युअल फंडमधील रिस्क ही ‘मॅनेज’ करण्यासारखी असते. तुमच्या वयानुसार आणि गरजेनुसार योग्य फंडाची निवड केली, तर ही जोखीम तुमच्यासाठी संपत्ती निर्मितीचे साधन ठरू शकते.
पुढचे पाऊल: तुम्हाला तुमच्या रिस्क घेण्याच्या क्षमतेनुसार कोणता फंड निवडायचा आहे, हे जाणून घ्यायचे असेल, तर आमचा ‘फ्री रिस्क असेसमेंट गाईड’ मिळवण्यासाठी व्हॉट्सॲप ग्रुप जॉईन करा!
Disclaimer: मी कोणताही SEBI नोंदणीकृत (Registered) फायनान्शियल ॲडव्हायझर नाही. ही माहिती केवळ शैक्षणिक उद्देशाने दिली आहे. म्युच्युअल फंडमधील गुंतवणूक बाजारपेठेतील जोखमीच्या अधीन असते. पैसे गुंतवण्यापूर्वी कृपया अधिकृत आर्थिक सल्लागाराचा सल्ला नक्की घ्या.