गुंतवणुकीची नवी लढाई: Active vs Passive Funds? २०२६ मध्ये तुमचा पैसा कुठे जास्त वाढेल?
म्युच्युअल फंडमध्ये गुंतवणूक करताना अनेकदा आपल्याला दोन पर्याय दिसतात – एक म्हणजे ॲक्टिव्ह फंड (Active Funds) आणि दुसरा पॅसिव्ह फंड (Passive Funds). गेल्या काही वर्षांत भारतात पॅसिव्ह फंड्सची लोकप्रियता प्रचंड वाढली आहे. पण “जास्त परतावा कुठे मिळेल?” हा प्रश्न अजूनही कायम आहे.
“कमी खर्चात स्थिर परतावा हवा की थोडी जोखीम घेऊन मार्केटला हरवायचे आहे?” यावर तुमचा निर्णय अवलंबून असतो. चला तर मग, २०२६ मधील या दोन्ही फंडांचे गणित सोप्या मराठी भाषेत समजून घेऊया.
१. ॲक्टिव्ह फंड म्हणजे काय? (What are Active Funds?)
ॲक्टिव्ह फंडमध्ये एक प्रोफेशनल फंड मॅनेजर असतो. त्याचे काम असते की मार्केटमधील सर्वोत्तम शेअर्स शोधणे आणि इंडेक्सपेक्षा (उदा. निफ्टी ५०) जास्त परतावा मिळवून देणे.
- कसे काम करतात: मॅनेजर त्याच्या अनुभवानुसार शेअर्सची खरेदी-विक्री करतो.
- खर्च: मॅनेजर आणि रिसर्च टीमचा खर्च असल्याने याचा Expense Ratio (१.५% ते २.५%) जास्त असतो.
- परतावा: जर मॅनेजर हुशार असेल, तर मार्केट पडलेले असतानाही हा फंड तुम्हाला चांगला नफा देऊ शकतो.
२. पॅसिव्ह फंड म्हणजे काय? (What are Passive Funds?)
पॅसिव्ह फंड (ज्याला Index Funds असेही म्हणतात) कोणत्याही मॅनेजरच्या निर्णयावर अवलंबून नसतात. ते फक्त एका इंडेक्सची (उदा. सेन्सेक्स किंवा निफ्टी) हुबेहूब नक्कल करतात.
- कसे काम करतात: इंडेक्समध्ये ज्या कंपन्या आहेत, त्याच कंपन्यांत त्याच प्रमाणात गुंतवणूक केली जाते.
- खर्च: मॅनेजरची गरज नसल्याने याचा Expense Ratio (०.१% ते ०.५%) अत्यंत कमी असतो.
- परतावा: इंडेक्स जेवढा वाढेल, तेवढाच परतावा तुम्हाला मिळतो. मार्केटला ‘हरवणे’ हा यांचा उद्देश नसतो.
तुलनात्मक तक्ता: ॲक्टिव्ह विरुद्ध पॅसिव्ह फंड्स
| वैशिष्ट्ये | ॲक्टिव्ह फंड (Active) | पॅसिव्ह फंड (Passive) |
| फंड मॅनेजरची भूमिका | अत्यंत महत्त्वाची (Active Management) | फक्त इंडेक्सची नक्कल करणे |
| खर्च (Expense Ratio) | जास्त असतो | अत्यंत कमी असतो |
| जोखीम (Risk) | मॅनेजरच्या चुकीच्या निर्णयाची भीती असते | मार्केटच्या चढ-उताराची जोखीम |
| उद्देश | मार्केटपेक्षा (Index) जास्त परतावा देणे | मार्केटच्या सरासरीइतका परतावा देणे |
| कोणासाठी? | ज्यांना जोखीम घेऊन जास्त नफा हवा आहे | ज्यांना डोकेदुखी नको आणि कमी खर्चात गुंतवणूक हवी आहे |
अधिक वाचा
२०२६ मध्ये गुंतवणूकदारांनी काय निवडावे?
२०२६ मधील मार्केटचा कल पाहता तज्ज्ञ खालील सल्ला देतात:
१. लार्ज कॅपसाठी पॅसिव्ह उत्तम: भारतातील मोठ्या ५०-१०० कंपन्यांचे (Large Cap) विश्लेषण करणे आता सोपे झाले आहे, त्यामुळे तिथे ॲक्टिव्ह मॅनेजरला इंडेक्सपेक्षा जास्त परतावा देणे कठीण जात आहे. अशा वेळी Index Funds निवडणे स्मार्ट आहे.
२. मिड आणि स्मॉल कॅपसाठी ॲक्टिव्ह उत्तम: लहान आणि मध्यम कंपन्यांमध्ये रिसर्चला खूप वाव असतो. एखादा चांगला फंड मॅनेजर तिथे ५-१०% जास्त परतावा मिळवून देऊ शकतो. त्यामुळे इथे Active Funds फायदेशीर ठरतात.
३. मिश्रण (Combination): तुमच्या पोर्टफोलिओमध्ये ७०% पॅसिव्ह आणि ३०% ॲक्टिव्ह फंड्सचे मिश्रण ठेवणे हा २०२६ मधील सर्वात सुरक्षित मार्ग असू शकतो.
निष्कर्ष
ॲक्टिव्ह की पॅसिव्ह? हा वाद संपणारा नाही, पण तुमच्या ध्येयानुसार निवड करणे महत्त्वाचे आहे. जर तुम्हाला गुंतवणुकीत जास्त वेळ द्यायचा नसेल आणि खर्च कमी ठेवायचा असेल, तर Passive Funds निवडा. पण जर तुम्हाला मार्केटमधील संधींचा फायदा घ्यायचा असेल, तर चांगल्या ट्रॅक रेकॉर्डचे Active Funds निवडा.
Disclaimer: मी कोणताही SEBI नोंदणीकृत (Registered) फायनान्शियल ॲडव्हायझर नाही. ही माहिती केवळ शैक्षणिक उद्देशाने आणि २०२६ मधील मार्केट ट्रेंड्सवर आधारित दिली आहे. गुंतवणुकीचा कोणताही निर्णय घेण्यापूर्वी अधिकृत आर्थिक सल्लागाराचा सल्ला नक्की घ्या.