कर वाचवा आणि पैसा वाढवा! ELSS फंड नक्की आहे तरी काय?
मार्च महिना जवळ आला की प्रत्येक नोकरदाराला एकाच गोष्टीची चिंता सतावते, ती म्हणजे ‘इन्कम टॅक्स’. टॅक्स वाचवण्यासाठी आपण घाईघाईत चुकीच्या पॉलिसी घेतो. पण तुम्हाला माहीत आहे का? असा एक मार्ग आहे जिथे तुमचा टॅक्स तर वाचतोच, पण तुमचे पैसे शेअर मार्केटच्या वेगाने वाढतात सुद्धा! या मार्गाचे नाव आहे ELSS (Equity Linked Savings Scheme).
२०२६ मध्ये जेव्हा गुंतवणुकीचे अनेक पर्याय समोर आहेत, तेव्हा ‘ईएलएसएस’ हा टॅक्स वाचवण्यासाठी सर्वात लोकप्रिय आणि ‘स्मार्ट’ मार्ग ठरत आहे. चला तर मग, या फंडाचे संपूर्ण गणित सोप्या भाषेत समजून घेऊया.
ELSS म्हणजे काय? (What is ELSS Mutual Fund?)
ELSS हा एक प्रकारचा म्युच्युअल फंड आहे जो प्रामुख्याने शेअर बाजारात (Equity) पैसे गुंतवतो.1 आयकर कायदा १९६१ च्या कलम ८०सी (80C) अंतर्गत या फंडात गुंतवणूक केल्यास तुम्हाला दीड लाख रुपयांपर्यंत (₹1,50,000) टॅक्स सवलत मिळते.2 सोप्या भाषेत सांगायचं तर, हे टॅक्स वाचवण्यासोबतच संपत्ती निर्माण करण्याचं एक प्रभावी साधन आहे.
ईएलएसएसचे ३ मुख्य फायदे जे तुम्हाला श्रीमंत बनवतील
१. सर्वात कमी ‘लॉक-इन’ कालावधी (Shortest Lock-in):
टॅक्स वाचवणाऱ्या इतर पर्यायांची तुलना केली तर ईएलएसएस सर्वात सरस ठरतो. पीपीएफ (PPF) मध्ये १५ वर्षे आणि एफडी (FD) मध्ये ५ वर्षे पैसे अडकून राहतात. पण ईएलएसएसमध्ये फक्त ३ वर्षांचा लॉक-इन कालावधी असतो. ३ वर्षांनंतर तुम्ही तुमचे पैसे नफ्यासह काढू शकता.
२. महागाईला हरवणारा परतावा:
ईएलएसएसचे पैसे शेअर मार्केटमध्ये गुंतवले जात असल्याने, दीर्घकाळात यात १२% ते १५% किंवा त्यापेक्षा जास्त परतावा मिळण्याची शक्यता असते. पीपीएफ किंवा इतर योजनांच्या तुलनेत हा परतावा खूप जास्त आहे, जो तुम्हाला महागाईवर मात करण्यास मदत करतो.
३. गुंतवणुकीची लवचिकता (SIP vs Lumpsum):
तुम्ही ईएलएसएसमध्ये दरमहा ५०० रुपयांपासून एसआयपी (SIP) सुरू करू शकता किंवा तुमच्याकडे एकदम पैसे असतील तर एकरकमी गुंतवणूक सुद्धा करू शकता.
२०२६ मधील टॅक्सचे नियम आणि ELSS
२०२६ मधील ताज्या नियमांनुसार, जर तुम्ही ‘ओल्ड टॅक्स रेजीम’ (Old Tax Regime) निवडली असेल, तरच तुम्हाला ८०सी अंतर्गत ईएलएसएसचा फायदा घेता येईल. या फंडातून मिळणाऱ्या नफ्यावर (Capital Gains) खालीलप्रमाणे कर लागतो:
- LTCG: १ वर्षानंतर मिळणाऱ्या १.२५ लाख रुपयांपर्यंतच्या नफ्यावर कोणताही कर नाही. त्यावरील नफ्यावर १२.५% कर लागतो.
तुलनात्मक तक्ता: ELSS विरुद्ध इतर ८०सी पर्याय
| पर्याय | लॉक-इन कालावधी | अंदाजित परतावा | जोखीम |
| ELSS (म्युच्युअल फंड) | ३ वर्षे | १२% – १५% | मध्यम ते जास्त |
| PPF (पीपीएफ) | १५ वर्षे | ७.१% (अंदाजित) | शून्य |
| Tax Saving FD | ५ वर्षे | ६.५% – ७.५% | शून्य |
| NSC (एनएससी) | ५ वर्षे | ७.७% (अंदाजित) | शून्य |
गुंतवणूक करताना ‘या’ चुका टाळा
- केवळ ३ वर्षांचा विचार: जरी लॉक-इन ३ वर्षांचा असला, तरी अधिक नफ्यासाठी हा फंड ५ ते ७ वर्षे ठेवणे फायदेशीर ठरते.
- शेवटच्या क्षणी गुंतवणूक: मार्च महिन्यात घाई करण्यापेक्षा एप्रिलपासूनच एसआयपी सुरू करा, जेणेकरून तुम्हाला मार्केटमधील चढ-उतारांचा फायदा मिळेल.
- जास्त फंड निवडणे: टॅक्स वाचवण्यासाठी ४-५ वेगळे ईएलएसएस फंड घेण्यापेक्षा १ किंवा २ चांगल्या कामगिरी करणाऱ्या फंडांची निवड करा.
निष्कर्ष: २०२६ मध्ये काय करावे?
जर तुमचे वय कमी असेल आणि तुम्ही थोडी जोखीम घेऊ शकत असाल, तर टॅक्स वाचवण्यासाठी ELSS हा सर्वोत्तम पर्याय आहे. हे तुम्हाला फक्त कर वाचवून देत नाही, तर भविष्यातील मोठी स्वप्नं पूर्ण करण्यासाठी पुरेसा निधी गोळा करून देतं. ३ वर्षांचा लॉक-इन पिरियड संपल्यानंतरही तुम्ही तुमचे पैसे तसेच ठेवू शकता, ज्यामुळे तुम्हाला चक्रवाढ व्याजाचा (Compounding) मोठा फायदा मिळेल.
Disclaimer: मी कोणताही SEBI नोंदणीकृत (Registered) फायनान्शियल ॲडव्हायझर नाही. ही माहिती केवळ शैक्षणिक उद्देशाने आणि २०२६ मधील चालू घडामोडींवर आधारित दिली आहे. म्युच्युअल फंडमधील गुंतवणूक बाजारपेठेतील जोखमीच्या अधीन असते. कोणतेही आर्थिक पाऊल उचलण्यापूर्वी कृपया अधिकृत आर्थिक सल्लागाराचा सल्ला नक्की घ्या.