स्मॉल-कॅप फंड: जोखीम मोठी पण नफाही बंपर! २०२६ मध्ये गुंतवणुकीचा विचार करताय?
शेअर मार्केटमध्ये जेव्हा एखादा गुंतवणूकदार ‘मल्टीबॅगर’ परताव्याची स्वप्नं पाहतो, तेव्हा त्याच्या डोळ्यासमोर सर्वात आधी नाव येते ते म्हणजे स्मॉल-कॅप फंड (Small-cap Funds). २०२५ मध्ये स्मॉल-कॅप कंपन्यांनी ज्या प्रकारे झेप घेतली, ते पाहून २०२६ मध्येही अनेक नवीन गुंतवणूकदार या फंडांकडे आकर्षित होत आहेत.
पण, “स्मॉल-कॅप म्हणजे सोन्याची खाण आहे की बुडणारा जहाजाचा तुकडा?” हा प्रश्न प्रत्येकाच्या मनात असतो. नुकत्याच झालेल्या एका आर्थिक सर्वेक्षणात असे दिसून आले आहे की, स्मॉल-कॅपमधील गुंतवणूक ही एका बाजूला तुम्हाला करोडपती बनवू शकते, तर दुसऱ्या बाजूला तुमच्या मुद्दलालाही मोठा फटका लावू शकते. चला तर मग, २०२६ मधील या फंडांचे सविस्तर वास्तव जाणून घेऊया.
स्मॉल-कॅप फंड नक्की काय असतात?
सेबीच्या (SEBI) नियमांनुसार, शेअर मार्केटमधील २५१ व्या क्रमांकापासून खालील सर्व कंपन्या ‘स्मॉल-कॅप’ श्रेणीत येतात. हे म्युच्युअल फंड प्रामुख्याने अशा लहान आणि उगवत्या कंपन्यांत पैसे गुंतवतात ज्यांच्यात भविष्यात रिलायन्स किंवा टाटा सारख्या मोठ्या कंपन्या बनण्याची क्षमता असते. या कंपन्या लहान असल्याने त्यांच्यात वाढीची संधी प्रचंड असते, पण तितकीच अस्थिरताही असते.
२०२६ मध्ये स्मॉल-कॅपमध्ये गुंतवणूक का करावी?
१. प्रचंड परताव्याची क्षमता: गेल्या ५-१० वर्षांचा इतिहास पाहिला, तर निप्पॉन इंडिया किंवा क्वांट सारख्या स्मॉल-कॅप फंड्सनी वार्षिक २५% ते ३५% पर्यंत परतावा दिला आहे, जो कोणत्याही एफडी किंवा लार्ज-कॅप फंडापेक्षा कितीतरी जास्त आहे.
२. उगवत्या क्षेत्रांतील संधी: २०२६ मध्ये इलेक्ट्रिक वाहने, ग्रीन एनर्जी आणि एआय (AI) क्षेत्रातील अनेक स्टार्टअप्स स्मॉल-कॅप श्रेणीत आहेत. या कंपन्या उद्याचे सुपरस्टार ठरू शकतात.
३. कमी रकमेत मोठी वाढ: जर तुमचे वय कमी असेल आणि तुम्हाला दीर्घकाळात (१०-१५ वर्षे) मोठी संपत्ती निर्माण करायची असेल, तर स्मॉल-कॅप हा सर्वोत्तम पर्याय ठरतो.
पण सावधान! ‘या’ जोखमींकडे दुर्लक्ष करू नका
स्मॉल-कॅपमध्ये गुंतवणूक करणे म्हणजे दुधारी तलवारीवर चालण्यासारखे आहे:
- उच्च अस्थिरता (High Volatility): जेव्हा मार्केट ५% पडते, तेव्हा स्मॉल-कॅप शेअर्स १०-१५% पर्यंत खाली येऊ शकतात. त्यामुळे तुमचे पोर्टफोलिओ लाल रंगात पाहण्याची तुमची मानसिक तयारी हवी.
- लिक्विडिटीची समस्या: मंदीच्या काळात या कंपन्यांचे शेअर्स विकणे कठीण होऊ शकते, ज्यामुळे फंड मॅनेजरला परतावा देण्यात अडचणी येऊ शकतात.
- २०२६ मधील व्हॅल्युएशन: अनेक तज्ज्ञांच्या मते, २०२६ मध्ये स्मॉल-कॅप शेअर्सचे भाव खूप वाढलेले (Overvalued) आहेत. त्यामुळे सध्या एकरकमी (Lumpsum) पैसे लावण्यापेक्षा एसआयपी करणेच शहाणपणाचे ठरेल.
स्मॉल-कॅप फंडातील गुंतवणुकीचा ‘रिस्क-रिटर्न’ चार्ट
| कालावधी | अंदाजित परतावा (स्मॉल-कॅप) | अंदाजित परतावा (लार्ज-कॅप) | जोखीम पातळी |
| १ ते ३ वर्षे | -५% ते ४०% (अनिश्चित) | ८% ते १२% | अत्यंत जास्त |
| ५ ते ७ वर्षे | १५% ते २०% | १०% ते १३% | मध्यम |
| १० वर्षांपेक्षा जास्त | २०% ते ३०% | १२% ते १५% | कमी (दीर्घकाळात) |
अधिक वाचा
तुम्ही स्मॉल-कॅपमध्ये गुंतवणूक करावी का? (चेकलिस्ट)
- तुमचा कालावधी ७ वर्षांपेक्षा जास्त आहे का? जर हो, तरच स्मॉल-कॅपमध्ये या.
- तुमची जोखीम घेण्याची क्षमता आहे का? पोर्टफोलिओ २०-३०% खाली गेलेला पाहून जर तुमची झोप उडणार असेल, तर या फंडांपासून दूर राहा.
- तुमच्या एकूण पोर्टफोलिओमधील वाटा: तज्ज्ञांच्या मते, तुमच्या एकूण गुंतवणुकीच्या फक्त १०% ते २०% रक्कमच स्मॉल-कॅपमध्ये असावी. उरलेले पैसे सुरक्षित लार्ज-कॅप आणि मिडकॅपमध्ये ठेवावेत.
निष्कर्ष: २०२६ मध्ये काय करावे?
स्मॉल-कॅप फंड हे ‘हाय रिस्क, हाय रिवॉर्ड’ देणारे साधन आहेत. जर तुम्ही तरुण असाल आणि तुमच्याकडे संयम असेल, तर २०२६ मध्ये स्मॉल-कॅपमध्ये केलेली छोटीशी एसआयपी भविष्यात तुमच्या सर्व आर्थिक गरजा पूर्ण करू शकते. मात्र, गुंतवणूक करण्यापूर्वी फंडाची मागील कामगिरी, एक्झिट लोड आणि एक्सपेन्स रेशो नक्की तपासा.
Disclaimer: मी कोणताही SEBI नोंदणीकृत (Registered) फायनान्शियल ॲडव्हायझर नाही. ही माहिती केवळ शैक्षणिक उद्देशाने आणि २०२६ मधील चालू घडामोडींवर आधारित दिली आहे. स्मॉल-कॅपमधील गुंतवणूक अत्यंत जोखमीची असते. पैसे गुंतवण्यापूर्वी कृपया अधिकृत आर्थिक सल्लागाराचा सल्ला नक्की घ्या.